فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

تفرید فرآیند کیفری پیش از صدور حکم

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
3 کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
چکیده
گسترش قلمرو اصل تفرید تصمیم به تمامی مراحل دادرسی کیفری بالاخص مرحلة تحقیقات مقدماتی، یکی از مهمترین دستاوردهای جرم‌شناسی نوین و یکی از مبانی تغییر نگرش قانونگذار در قانون آیین دادرسی کیفری جدید بوده است. حتی می ‌توان گفت که پذیرش اصل مقتضی بودن تعقیب و سیستم افتراقی بودن دادرسی (درخصوص اطفال و نوجوانان و نظامیان)، در صورتی که سبب اعمال و زاویه نگرش این مباحث، شخصیت متهم باشد در واقع، متجلی‌ کننده تفرید تصمیم نیز می‌ باشند. مرحله قبل از صدور حکم به لحاظ آن که هنوز برچسب بزهکار بر متهم الصاق نگردیده از اهمیت شایانی برخوردار است، تا با بکارگیری سیاست جنایی کارآمد و صحیح و متناسب نمودن تعقیب و رسیدگی با شخصیت مرتکب، از توالی فاسد برچسب ‌زنی بر شخص و درگیر نمودن وی در سیستم عدالت کیفری جلوگیری گردد. امروزه با توجّه به پیشرفت‌ های جرم ‌شناسی، مخصوصاً مطرح شدن جرم‌ شناسی بالینی، هدف فرآیند کیفری، از سزادهی صرف فراتر رفته و به اصلاح و بازپذیری مجرم توجّه شایانی شده است (هرچند برخی از حقوقدانان به دلیل عدم کارایی جرم ‌شناسی بالینی با آن مخالفت نموده ‌اند)؛ حتّی در بعضی از موارد درگیر نکردن فرد در فرآیند کیفری، آثار بهتری برای جامعه و خود شخص خواهد داشت. پس نباید به صورت خشک و غیرقابل انعطاف به مواد قوانین کیفری بنگریم؛ بدین معنا که مجریان قانون باید قانون و نهادهای قانونی را برای اجرای عدالت بکار گیرند نه آن که همچون دستگاه ‌های حک‌ کننده شماره بر روی اجناس، مواد قانونی را بر پیشانی مجرمین حک نمایند.
کلیدواژه‌ها

  • آخوندی، محمود؛ آیین دادرسی کیفری، جلد 2، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران،
  • آشوری، محمد؛ آیین دادرسی کیفری، جلد 1، سمت، چاپ دوازدهم، 138
  • آشوری، محمد و فتحی، محمدجواد؛ ارزیابی کیفیات مخففه، فصلنامه حقوق (مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی)، شماره 2، 1388.
  • ابراهیمی، ابراهیم؛ پرونده شخصیت در فرآیند کیفری ایران (مطالعه کاربردی)، انتشارت فکرسازان، چاپ اول، 1389.
  • اردبیلی، محمدعلی؛ حقوق جزای عمومی، جلد 1، چاپ دوم، پاییز 1378.
  • الهام، غلامحسین و برهانی، محسن؛ درآمدی بر حقوق جزای عمومی، نشر میزان، 1392.
  • بولک، برنار؛ کیفرشناسی، ترجمة دکتر علی­حسین نجفی ابرندآبادی، ویراست پنجم، انتشارات مجد، تهران، 1385.
  • پورعسکری، اسلام؛ جایگاه توبه و نقش آن در امور کیفری اسلام، مجله رواق اندیشه، شماره 39، اسفند 1383.
  • خالقی، علی؛ آیین دادرسی کیفری، شهر دانش، چاپ دوم، 1388.
  • دانش، تاج زمان؛ طفل بزهکار کیست؟ روش اصلاح و تربیت او چیست؟، چاپ اوّل، انتشارات کیهان، تهران، 1384.
  • شکری، رضا و سیروس، قادر؛ قانون مجازات اسلامی در نظم حقوق کنونی، نشر مهاجر، تهران، 1385.
  • شمس ناتری، محمد ابراهیم؛ کلانتری، حمیدرضا؛ زارع، ابراهیم و ریاضت، زینب؛ قانون مجازات اسلامی در نظم حقوق کنونی، نشر میزان، 1392.
  • صانعی، پرویز؛ حقوق جزای عمومی، جلد 2، چاپ چهارم، انتشارات گنج دانش، 1371.
  • صلاحی، جاوید؛ کیفرشناسی و دیدگاه­های جدید، نشر میزان، 1385.
  • صور اسرافیل، محمود؛ التباس معنای مزایا و مصونیت­ها در حقوق بین­الملل تأملی بر تعاریف و مفاهیم، مجله حقوقی(نشریه دفتر خدمات حقوقی بین­المللی جمهوری اسلامی ایران)، شماره 25، سال 1379.
  • طاهری­نسب، سید یزدالله؛ تعدد و تکرار جرم در حقوق جزا، انتشارات دانشور، چاپ اول، 1381.
  • غلامی، حسین؛ عدالت ترمیمی، انتشارات سمت، چاپ اول، 1385.
  • کیانی، محمد؛ اصل فردی کردن واکنش اجتماعی همراه با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه، پایان­نامه کارشناسی ارشد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، 1390.
  • گلدوزیان، ایرج؛ حقوق جزای عمومی، جلد 2، انتشارات ماجد، چاپ اول، تهران، پاییز 1372.
  • گنجی، حمزه؛ روانشناسی عمومی، نشر ساوالان، چاپ چهل و دوم، تهران، 1386.
  • مرکز تحقیقات شورای نگهبان؛ مجموعه نظریات شورای نگهبان تفسیری و مشورتی در خصوص اصول قانون اساسی به انضمام استفساریه­ها و تذکرات (1359تا 1380)، تهران، 1381.
  • مظلومان، رضا؛ جامعه­شناسی کیفری، جلد 1، انتشارات دهخدا، چاپ اول، تهران، 1345.
  • نجفی ابرندآبادی، علی­حسین؛ تقریرات درس جرم­شناسی (کلیات)، دوره کارشناسی دانشگاه امام صادق (ع)، 1382.
  • نجفی توانا، علی؛ نابه­هنجاری و بزهکاری اطفال و نوجوانان از دیدگاه جرم­شناسی، مقررات داخلی و اسناد بین­المللی، انتشارات راه تربیت، تهران، 1382.

Michard.H, Evolution des Methhodes D Observation, Vaucresson,1959.

  • تاریخ دریافت 23 آذر 1395
  • تاریخ بازنگری 02 بهمن 1395
  • تاریخ پذیرش 11 بهمن 1395