فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

مفهوم سبب و شرایط آن در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
3 کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه شیراز
چکیده
در قانون مجازات اسلامی، مسؤولیت جزایی بر پایه استناد نتیجه فعل مجرمانه به فاعل تعریف شده است و از این رو عاملِ مسؤول، یا سبب است و یا مباشر. تعریف فقهی سبب عبارت از چیزی است که علیت علت منوط به وجود آن می­ باشد و بدون وجود آن، علّت نمی­ تواند اثر داشته باشد و در قانون مجازات اسلامی، سبب عاملی است که خود مستقیماً موجب صدمه یا جنایت نمی ­شود؛ بنابراین، دخالت غیرمستقیم در حصول نتیجه، وجه تمایز سبب از مباشر می ­باشد. ما نمی ­توانیم برای فعل سبب قوّتی مانند فعل مباشر قائل شویم، امّا قانونگذار در ماده 526 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مطلب را به گونه ­ای بیان نموده که گویی وقوع آن را ممکن دانسته است. سبب با مفاهیم دیگری نظیر علت و شرط نیز مشابهت دارد. علّت چیزی است که فعل به او مستند است و شرط آن چیزی است که از عدم آن عدم لازم می­ آید ولی از وجود آن وجود یا عدم لازم نمی ­آید. از این رو، مقاله حاضر به بررسی مفهوم سبب و شرایط آن با محوریت قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 می­ پردازد.
کلیدواژه‌ها

؛نیا، محمودحکمت مسؤولیت مدن، در فقه امامیه ژ، پ وهشگاه علوم و فرهن اسکم،،
چاپ اول ، قم، .9387
6- اکبر؛ دهخدا، عل، لغتنامه فارس، ،8 جلد ، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اوّل، .9383
3- ژردن، پاتریس؛ اصول مسؤولیت مدن،، ترجمه مجید ادیب، نشر میزان، تهران، .9385
4- سبزواری، مکهادی ؛ شرح المنظومه، تصحیح عکمه حسن حسن 6لاد زاده مملا،، ج ،
چ ،بنشر نا اپ چهارم، .9388
5- شامبیات،، هوشن ؛ حقوق جزای عموم، ،6 جلد ، مؤسسه انتشارات، ویساتار، تهاران،
.9383
7- صادق،، محمدهادی؛ جرایم علیه اشخاص، نشر میزان، تهران، .9388
8- یصفا ،، سیدحسین و قاسم ؛زاده، سیدمرتض، )حقوق مادن، اشاخاص و محجاورین ( ،
انتشارات سمت، چاپ هشتم، .9386
8- د، حسن؛ عمی فرهن فارس، ،6 جلد ، انتشارات امیرکبیر، چاپ دوّم، تهران، .9375
1- قیاس،، جکلالدین، تسبیب در قوانین کیفری، انتشارات جنگل-جاوداناه، چااپ دوم،
تهران، 9318 .
-98 گلدوزیان، ایرج؛ بایستههای حقوق جزای عموم،، انتشارات میازان، چااپ یاازدهم،
تهران، .9384
-99 الهیج،، ؛مکمحمدجعفر شرح سار المشاعر مکصادرا ترجماه ، الادین سایدجکل
 مشتیان،، انتشارات بوستان کتاب قم، .9387
-96 مرعش، شوشتری، سیدمحمدحسن؛ قاعده تسابیب ، فصالنامه دیادگاه هاای حقاوق،
دانشکده علوم قضای، و خدمات اداری، شماره ، تابستان 6 .9385
-93 مصباح یزدی، محمدتق،؛ مموز فلسفه، جلد ،6 شارکت چااپ و نشار باین الملال،
تهران، .9318
-94 ، مرتض،؛ مطهری شرح منظومه حاج مکهادی سبزواری، جلد دوم، انتشارات حکمت ،
 ،چاپ اول .9379
-95 معین، محمد؛ فرهن فارس، ،6 جلد ، انتشارات امیرکبیر، چاپ سوم، تهران، .9385
-97 نجیب حسن،، محمود؛ رابطه سببیت در حقوق کیفری سیدعل،، ترجمه عباس نیاای
زارع، انتشارات دانشگاه علوم اسکم، رضوی، مشهد، .

  • تاریخ دریافت 15 آبان 1395
  • تاریخ بازنگری 04 اسفند 1395
  • تاریخ پذیرش 04 اسفند 1395