فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

وضعیت تصرفات حقوقی مالک در دوران تزلزل مالکیت، در حقوق ایران و فقه اسلام

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استاد دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز
2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه قم
چکیده
در مالکیت متزلزل از قبیل مالکیت مشتری بر مبیع موضوع حق شفعه و مالکیت زوجه بر مهریه، به جهت وجود حق شخص ثالث در مال همواره احتمال قطع رابطه مالک با مال خارج از اراده مالک وجود دارد. چنانچه مالک چنین ملکی در دوران تزلزل مالکیت بدون توجه به حق ثالث در مال، تصرفات حقوقی از جمله انتقال عین را در ملک خود انجام دهد مالک، طرف قرارداد و همچنین شخص ثالث ذی­نفع از تزلزل مالکیت، به­ طور مستقیم از وضعیت این تصرفات متأثر می­ گردند. مطالعات انجام شده حاکی از آن است که علی­ القاعده چنین تصرفاتی نافذ است امّا در برخی مصادیق، تصرفات مذکور در برابر شخص ذی­نفع از تزلزل، قابل استناد نبوده و وی همچنان می­ تواند بدون اعتنا به تصرفات انجام شده حقوق خود را نسبت به عین مال اعمال کند؛ با این حال در رابطه مالک و طرف قرارداد دلیلی بر عدم نفوذ یا بطلان این تصرفات وجود ندارد. لذا به جهت عدم اختصاص بحث مستقل به مالکیت متزلزل در فقه و حقوق ایران، مقاله حاضر می­ کوشد تا با مطالعه ابواب مختلف فقهی و نظریات فقها و حقوقدانان، وضعیت حقوقی تصرفات مذکور را در مصادیق متعدد مالکیت متزلزل مورد بررسی قرار دهد و از طریق استقرا، حکم کلی آن را استخراج نماید.
کلیدواژه‌ها

43- ، محمدبن(شیخ طوس،)طوس، حسن ابوجعفر؛ المبسوط ف، فقاه االمامیاه ، المکتاب
المرتضویه إلحیاء اآلثار الجعفریه، چاپ سوّم، تهران، 9388 .ق
44- ، محمدبن مک،؛ (شهید اول)عامل، غای لارمسادلفیلشسحلنکةتلاال شةادل، انتشاارات
دفتر تبلیغات اسکم، حوزه علمیه قم، چاپ اوّل، قم، 9494 .ق
45- الکاشان،، ب، بکر؛ بدائع الصنائع ف، ترتیب الشرائع ، ارمکتبة لارحبیبة ل، چااپ اوّل،
پاکستان، 9481 .ق
47- کاشف الغطا، حسن بن جعفر؛ (کتاب النکاح)انوار الفقاهه ، مؤسسه کاشف الغطا، چاپ
اوّل، نجف اشرف، 9466 .ق
48- (محقق کرک،)کرک، ، عل، بن حسین؛ رسائل المحقق الکرک،، جلاد دوّم، کتابخاناه
میتاهلل مرعش، نجف،، چاپ اوّل، قم، 9481 .ق
48- ، ابوالقاسم نجم(محقق حل،ّ)ل،ّح الدین؛ شرائع االسکم ف، مسائل الحکل و الحارام ،
جلد دوّم، مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوّم، قم، 9488 .ق
41- (ابن قدامه)المقدس، ، عبداهلل بن قدامه؛ المغن،، دارالکتاب العربا، للنشار و التوزیاع،
بیروت، ب،تا.
58- موسوی خمین،، سیدروحاهلل؛ یلهتحریر الوس ، مؤسسه مطبوعات دار العلم، چااپ اوّل،
قم، ب،تا.
59- موسویخوی،، سید ابوالقاسم؛ مصباحلارفقاه ، جلد سوّم، ب،نا، ب،تا.
56- موسویخوی،، سید ابوالقاسم؛ منهاج الصالحین، نشر مکینة لارعلةمل، چااپ بیسات و
هشتم، قم، 9498 .ق
53- ، ابوالقاسم؛ (میرزای قم،)قم، جامعلارشتاتلفیلاجوب لارسؤاالت، مؤسساه کیهاان،
چاپ اوّل، تهران، 9493 .ق
54- نجف،، محمدحسن؛ جواهر الککم ف، شرح شرائع االسکم، دار احیاء التراث العربا،،
چاپ هفتم، بیروت، 9484 .ق
55- وزا ةلاالوقا لولارشنو لاالسالمی ؛ ارموسوع لارفقهی ، چاپ دوّم، وزا ةلاالوقةا لول
ارشنو لاالسالمی کویت، ، 94

  • تاریخ دریافت 10 مهر 1395
  • تاریخ بازنگری 23 بهمن 1395
  • تاریخ پذیرش 23 بهمن 1395