دکتری حقوق بینالملل عمومی دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع) و مدرس دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری
چکیده
رأی دیوان بینالمللی دادگستری در دعوای بلژیک علیه سنگال درخصوص نقض مواد 6 و 7 کنوانسیون منع شکنجه نسبت به تعهد به محاکمه یا استرداد حسن هابره رئیس جمهور پیشین چاد، از ابعاد مختلف دارای اهمیت میباشد که تعهد جامعه بینالمللی درخصوص تعقیب یا استرداد جنایتکاران بینالمللی را نشان میدهد. لذا این رأی، صلاحیت دولت بلژیک نسبت به تعقیب حسن هابره بهاتهام جنایت بینالمللی شکنجه و اینکه منع شکنجه بهعنوان یک قاعده آمره بینالمللی پذیرفته شده است و مصونیت رؤسای کشورها منجر به معافیت آنان از تعقیب نسبت به ارتکاب جنایات بینالمللی نمیشود و اعضای جامعه بینالمللی در صورت عدم تعقیب یا استرداد جنایتکاران بینالمللی دارای مسؤولیت میباشند مورد توجه قرار میگیرد بهگونهای که از منظر حقوق بینالملل معاصر، هیچ نقطهای از جهان، برای فرار از مجازات جنایتکاران بینالمللی نمیباشد. رویه دیوان بینالملل دادگستری در پرونده حسن هابره مؤید الزام دولت به تعهد به محاکمه یا استرداد هابره بهاتهام شکنجه میباشد.
احمدینژاد، مریم؛ موانع استرداد و اخراج مجرمین در رویه دادگاه اروپایی حقوق بشر، فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، سال اول، شماره 1، پاییز 1391.
باقری، سعید؛ استرداد مجرمان در رویه دیوان اروپایی حقوق بشر و کمیته حقوق بشر سازمان ملل متحد، مجله پژوهشهای حقوقی، دوره 11، شماره 22، پاییز و زمستان 1391.
بیگزاده، ابراهیم؛ مجموعه مقالات نقش دیوان بینالمللی دادگستری در تداوم و توسعه حقوق بینالملل، دیوان بینالملل دادگستری و حقوق دیپلماتیک و کنسولی، انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد، چاپ اول، تهران، 1389.
رنجبریان، امیرحسین؛ پویایی حقوق بینالملل و پایایی شکنجه، فصلنامه حقوق (مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی)، دوره 38، شماره 1، بهار 1387.
رنجبریان، امیرحسین؛ قانون 99-1993 بلژیک با رأی 14 فوریه 2002 دیوان بینالمللی دادگستری، صلاحیت کیفری جهانی در بوته آزمون، فصلنامه حقوق (مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی)، شماره 58، 1385.
طباطبایی اردکانی، سپیده؛ اعمال صلاحیت جهانی در پرونده حسن هابره، پایاننامه کارشناسی ارشد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1386.
فاطمی شریعتپناهی، سیدکاظم؛ استرداد مجرمین، چاپ حکمت، قم، 1354.
کاسسه، آنتونیو؛ حقوق کیفری بینالمللی، انتشارات جنگل، چاپ اول، تهران، 1387.
ب. منابع خارجی
Amnesty international, Amnensy inter national Report 1991, at 59- 60.
Bel Givm V. Senegal, Questions Relating to the obligation to prose cute or Extradite available at 20 july 2012.
Convention against torture 1984.
icj, case concerning Armed Activities on the Territory of the congo, Democratic Republic of congo V. Rwanda.
icj, Questions Relating to obligation to prosecute or Extradite, available at http//www.icj-cij.org/docket/files/1144/17064.
kamminga, Minnot, (2001) lessons learned from the Exercise of universal jurisdiction in Respect of Gross Human Rights offenses, Human Right Quarterly 23.
Maison, les premiers cas d' application des dispositions penales des oonventions de Genere par les juris dictions internes, b Ejll (1995), 26 ff.
Raphael van steen berghe, The obligation to Extradite or Prosecute clarifying it's nature, journal of international criminal justice 9 (2011), 1089-1116.
Reed Broby, the prosecution of Hissen. Habre An "African Pinochet" New England law Rieview, Vol 35, 2001.
