فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

اقتضای ذات و اطلاق عقد ودیعه نسبت به مجّانیت

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
2 کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام
چکیده
قانون مدنی به‌منظور تعریف عقد ودیعه در ماده 607 به‌صراحت «ودیعه» را یک عقد مجّانی دانسته است که در آن مستودع (امین به‌معنای خاص) برای حفاظت از مال به‌امانت گذاشته شده از سوی مودع هیچ پولی دریافت نمی‌کند. در این نوشتار به این موضوع پرداخته شده است که آیا مجّانی بودنی که قانون مدنی به‌صراحت آن را ذکر کرده است مقتضای ذات عقد ودیعه است یا امکان گذاشتن شرط خلاف وجود دارد؟ به‌عبارت دیگر، اگر مستودع با تراضی با مودع شرط کند که برای حفاظت از مال، وجهی را دریافت کند، چنین شرطی چه ضمانت اجرایی را در پی خواهد داشت؟ آیا چنین شرطی صحیح است یا باطل و اگر باطل است آیا مبطل عقد ودیعه نیز هست؟ هدف اساسی و عنصر اصلی عقد ودیعه فقط و فقط حفاظت از مال و یافتن آرامش خاطر است (امانت) و نه هیچ چیز دیگر. همان‌طور که فقها و حقوق‌دانان در تعریف عقد ودیعه بیان کرده‌اند، عقد ودیعه نیابت دادن به یک نفر برای نگهداری از اموال است. مقتضای ذات عقد ودیعه که همانا هدف اصلی عقد ودیعه می‌باشد، صرفاً حفظ و حراست از اموال مستودع از جانب امین است. رایگان بودن عقد ودیعه جزء مقتضای اطلاق ودیعه است نه جزء مقتضای ذات آن و شرط خلاف آن؛ یعنی تعیین اجرت برای مستودع هنگام انعقاد عقد هیچ آسیبی به ماهیت عقد ودیعه وارد نمی‌سازد.
کلیدواژه‌ها

  1. فهرست منابع

    1. اسماعیلی، محسن؛ جزوه درس حقوق مدنی، دوره کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق(ع)، 1393.
    2. امامی، حسن؛ حقوق مدنی، جلد 1، کتابفروشی اسلامیه، تهران، 1340.
    3. امامی، حسن؛ حقوق مدنی، جلد 2، کتابفروشی اسلامیه، تهران، 1376.
    4. بروجردی عبده، محمد؛ حقوق مدنی، نشر طه و نشر حدیث امروز، قزوین، 1380.
    5. بهرامی‌احمدی، حمید؛ حقوق تعهدات و قراردادها، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، 1390.
    6. جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر؛ حقوق تعهدات، جلد 1، انتشارات کتابخانه گنج‌دانش، تهران، 1355.
    7. جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ مجموعه محشای قانون مدنی، انتشارات کتابخانه گنج‌دانش، تهران، 1379.
    8. جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ تأثیر اراده در حقوق مدنی، انتشارات کتابخانه گنج‌دانش، تهران، 1387.
    9. حائری شاهباغ، علی؛ شرح قانون مدنی، جلد 5، چاپخانه آفتاب، تهران، 1328.
    10. صفایی، حسین؛ دوره مقدماتی حقوق مدنی (تعهدات و قراردادها)، جلد 2، نشریه مؤسسه عالی حسابداری، تهران، 1351.
    11. طاهری، حبیب‌الله؛ حقوق مدنی(6 و 7)، جلد 4، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1375.
    12. عالی‌پناه، علی‌رضا؛ جزوه حقوق مدنی3، دانشگاه امام صادق(ع)، 1390.
    13. عدل، مصطفی؛ حقوق مدنی، انتشارات بحرالعلوم، قزوین، 1373.
    14. کاتوزیان، ناصر؛ حقوق مدنی(دوره عقود معین)، جلد 4، شرکت سهامی انتشار، تهران، 1376.
    15. کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها، جلد 1 (مفهوم، انعقاد و اعتبار قرارداد)، شرکت سهامی انتشار، تهران، 1388.
    16. کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها، جلد 3 (آثار قرارداد)، شرکت سهامی انتشار، تهران، 1390.
    17. کاشانی، محمود؛ جزوه حقوق مدنی 7، قسمت اول، دانشگاه شهید بهشتی، 1378.
    18. مصطفوی، سیدمصطفی؛ جزوه حقوق مدنی7، دانشگاه امام صادق(ع)، 1392.
دوره 18، شماره 94
تابستان 1397
صفحه 37-54

  • تاریخ دریافت 06 مرداد 1397
  • تاریخ بازنگری 06 شهریور 1397
  • تاریخ پذیرش 31 شهریور 1397