فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

آسیب‌شناسی قانون مبارزه با پولشویی مصوب 1386 از منظر قانون جلوگیری از پولشویی و عواید ناشی از جرایم کشور افغانستان

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی
2 کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه خوارزمی
چکیده
در فرایند پولشویی، مرتکبان جرایم، پول حاصل از اقدامات غیرقانونی خود را با انجام اعمال خدعه‌آمیز به ثروتی مشروع تبدیل می‌کنند و همین امر سبب وارد شدن ضربه‌­های بزرگ اقتصادی به کشور می‌شود. در واقع، قواعد پولشویی با دیگر روش‌های تبهکارانه مالی و تجارتی تلفیق می‌شود و به‌همین منظور، کشورها برای حفظ و حمایت از نظام و چرخه اقتصادی خود، قوانین را در جهت مبارزه با این نوع عملیات مجرمانه وضع نموده­‌اند و همین امر سبب تشکیل گروه کاری اقدامات مالی (FATF) در چهارچوب بین‌المللی شده است. در ایران نیز قانون مبارزه با پولشویی در سال 1386 به‌تصویب رسید، اما به‌خاطر عدم کارشناسی لازم در مورد مفاد آن قابلیت اجرا ندارد. پرسشی که مطرح می‌شود این است که معایب و نواقص مفاد قانون مبارزه با پولشویی چیست؟ با تحقیقات کتابخانه­‌ای صورت‌گرفته به‌نظر می­‌رسد که عدم جامعیت و مانعیت قانون مبارزه با پولشویی، عدم توجه به وصف «فراملى» و وصف «سازمان‌یافته» بودن این جرم، واگذاری نظارت بر امر مبارزه با پولشویی به یک «نهاد غیرقضایی»، تعارض با دیگر «قوانین مدنی و کیفری»، عدم تناسب «جرم پولشویی با مجازات مقرر» و عدم پیش‏‌بینى راهکارهای مناسب در جهت همکارى با سایر کشورها در «حوزه قضایی و مراجع بین‌المللى» ازجمله ایرادات مفاد این قانون می­‌باشد. البته این امید وجود دارد که با کمک گرفتن از اساتید و متخصصین و با بهره‌گیری از قوانین دیگر کشورها در حوزه مبارزه با فرایند پولشویی، چالش‌های این قانون برطرف شود. نگارنده در پایان، با نگاهی به «قانون جلوگیری از پولشویی و عواید ناشی از جرایم کشور افغانستان مصوب 1393 خورشیدی» راهکارهای مؤثر در جهت اصلاح مفاد قانون مبارزه با پولشویی را ارائه نموده است.
کلیدواژه‌ها

  1. فهرست منابع

    1. قرآن کریم.
    2. آخوندخراسانی، محمدکاظم؛ کفایةالاصول، مؤسسه آل‌البیت(علیهم­السلام)، قم، 1390.
    3. ابن سینا، حسین بن عبدالله؛ الشفاء، مکتبة آیةالله العظمی‌المرعشی‌النجفی، 1405ق.
    4. ابن منظور، محمد بن مکرم؛ لسان العرب، دار صادر، بیروت، 1410ق.
    5. اسعدی، سیدحسن؛ جرائم سازمان­یافته فراملی، میزان، تهران، 1386.
    6. امامی، حسن؛ حقوق مدنی، کتابفروشی اسلامیه، تهران، 1378.
    7. انصاری، مرتضی؛ المکاسب، مؤسسه مطبوعاتی دینی، قم، 1387ش.
    8. باقرزاده، احمد؛ پولشویی در حقوق ایران و انگلستان و ­اسناد بین‌المللی، میزان، تهران، 1388.
    9. جزایری، مینا؛ پولشویی و مؤسسات مالی، مجله مجلس و پژوهش، ­شماره 37، سال دهم، 1382.
    10. حر العاملی، محمد بن حسن؛ وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعة، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، 1416ق.
    11. دهخدا، علی­اکبر؛ لغتنامه، روزنه، تهران، 1377.
    12. راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ المفردات، دار العلم، دمشق، 1412ق.
    13. ساکی، محمدرضا؛ آشنایی با جرم پولشویی، جاودانه، تهران، 1388.
    14. سلیمی، صادق؛ جنایت سازمان­یافته فراملی، جنگل، تهران، 1382.
    15. شریعت اصفهانی، فتح‌­الله؛ قاعده لاضرر، قم، مؤسسة النشر ­الاسلامی، بی­تا.
    16. شمس، عبدالله؛ آیین دادرسی مدنی(دوره پیشرفته)، دراک، تهران، 1391.
    17. شمس ناتری، محمد ابراهیم؛ سیاسیت کیفری ایران در قبال تطهیر پول با رویکرد به اسناد بین­المللی(مجموعه سخنرانی­ها و مقالات همایش بین­المللی مبارزه با پولشویی)، نشر وفاق، تهران، 1382.
    18. صحرائیان، مهدی؛ زیان­های ناشی از تطهیر پول(اولین کارگاه سراسری علمی-کاربردی قضات دادگاه­های انقلاب اسلامی کشور در امر مبارزه با مواد مخدر)، نشر آبی، تهران، 1381.
    19. طباطبایی،سیدمحمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، منشورات جامعة المدرسین، قم، 1379.
    20. طباطبایی یزدی، محمدکاظم؛ عروة الوثقى(به‌همراه حواشى چهار مرجع تقلید معاصر)، اسماعیلیان، قم، ١٤١٢ق.
    21. طبرسی، فضل بن حسن؛ مجمع البیان، نشر فراهانی، تهران، بی­تا.
    22. علی بن ابی‌طالب؛ نهج البلاغه، ترجمه سیدعلی نقی، قم، النشر الاسلامی، 1363.
    23. فاضل تونى، عبداللَّه؛ ­الوافیه فى اصول الفقه، مؤسسة النشر الاسلامی، قم، بی­تا.
    24. فخر رازی، محمدبن عمر؛ تفسیر فخر الرازی، دار الفکر، بیروت، 1410ق.
    25. کاتوزیان، ناصر؛ مقدمه علم حقوق، شرکت سهامی انتشار، تهران، 1390.
    26. کرکی(محقق)، علی بن حسین؛ جامع المقاصد، مؤسسه آل‌البیت(ع)، قم، 1414ق.
    27. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، دار الأضواع، بیروت، 1413ق.
    28. گرایلی، محمدباقر؛ پولشویی از منظر فقه و حقوق موضوعه، انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد، 1389.
    29. مجلسی، محمدباقر؛ بحار الانوار، دار احیاء التراث الاسلامی، بیروت، 1403ق.
    30. محقق داماد، سیدمصطفی؛ قواعد فقه (بخش مدنی)، مرکز نشر ­علوم اسلامی، تهران، 1392.
    31. محقق داماد، سیدمصطفی؛ قواعد فقه (­بخش جزایی)، نشر سیمیا، تهران، 1390.
    32. محمودی، وحید؛ پدیده پولشویی و راه­های مبارزه با آن(مجموعه سخنرانی‌ها و مقالات همایش بین­المللی مبارزه با پولشویی)، نشر وفاق، تهران، 1382.
    33. معین، محمد؛ فرهنگ لغت، زرین، تهران، 1386.
    34. مکارم شیرازی، ناصر؛ پیام امام(ع)، ­دار الکتب اسلامی، تهران، 1375.
    35. موسوی بجنوردی، سیدمحمد؛ قواعد الفقهیه، اسماعیلیان، قم، 1413ق.
    36. موسوی خمینی، روح‏الله؛ البیع‏، اسماعیلیان، قم، ١٣٦٣.
    37. موسوی خمینى، روح‏الله؛ تهذیب الاصول، اسماعیلیان، قم، 1382.
    38. موسوی خویی، ابوالقاسم؛ مصباح الفقاهة، انصاریان، قم، 1417ق.
    39. نجفی، محمدحسن؛ جواهر الکلام، دار احیاء التراث العربی، بیروت، 1404ق.
    40. نوربها، رضا؛ زمینه حقوق جزای عمومی، دادآفرین، تهران، 1387.
    41. هادیان، ابراهیم؛ پولشویی و اثرات اقتصادی آن(مجموعه سخنرانی­ها و مقالات همایش بین­المللی مبارزه با پولشویی)، تهران، نشر وفاق، 1382.
دوره 18، شماره 94
تابستان 1397
صفحه 55-90

  • تاریخ دریافت 29 اردیبهشت 1397
  • تاریخ بازنگری 29 خرداد 1397
  • تاریخ پذیرش 17 مرداد 1397