فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

بررسی فقهی و حقوقی سوء رفتار با کودکان در لایحه حمایت از اطفال و نوجوانان و جایگاه آن در اسناد بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب
2 کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب
چکیده
اصطلاح «سوء رفتار» یکی از ابداعات مهم قانون‌گذار لایحه حمایت از اطفال و نوجوانان است که بسیاری از اعمال بر علیه تمامیت جسمانی و روحی و روانی کودکان و نوجوانان را پوشش می‌دهد. قانون‌گذار در این لایحه کوشیده است تا بدعتی نو گذاشته و کلمات و اصطلاحات مربوط را توضیح دهد. لذا در بند ت ماده 1 این لایحه به تعریف اصطلاح سوء رفتار پرداخته و آن را عبارت از «هرگونه فعل یا ترک فعل عمدی که سلامت جسمی، روانی، اخلاقی یا اجتماعی طفل و نوجوان را در معرض خطر و آسیب قرار دهد؛ از قبیل ضرب و جرح، محبوس کردن، سوء استفاده جنسی، توهین یا تهدید نسبت به طفل یا نوجوان درصورتی‌که جنبه تأدیبی نداشته باشد یا قراردادن او در شرایط سخت و غیرمتعارف و یا خودداری از کمک به وی» دانسته است. بر این مبنا بررسی جایگاه سوء رفتار در فقه و حقوق از اهمیت خاصی برخوردار بوده و نظر به اهمیت اسناد بین‌المللی راجع به حقوق کودکان، بررسی سوء رفتار در این اسناد نیز ضروری به‌نظر می‌رسد. متأسفانه تأخیر در تصویب نهایی این لایحه سبب گشته است که ثمره مطالعات فقهی و انتظارات اسناد بین‌المللی در کشور ما به‌ثمر ننشیند و متأسفانه همه‌روزه شاهد اخبار ناگوار سوء رفتار با کودکان و کودک‌آزاری که گاه منجر به فوت کودکان نیز می‌گردد، باشیم. تصویب نهایی این لایحه با ابداعات خوبی که در آن وجود دارد که یکی از آنها بحث سوء رفتار با کودکان است و تبدیل آن به قانون، باعث خواهد شد تا افراد کودک‌آزار و مجرم، به سزای اعمال خود رسیده و درس عبرتی برای دیگران باشند و راه را برای حمایت بیشتر و بهتر از کودکان که امید آینده کشور هستند فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها

  1. فهرست منابع

    1. ابن قدامه حنبلی، عبدالله بن احمد؛ المغنی علی مختصر الخرقی، ج5، کتابخانه اینترنتی تبیان، بی‌تا.
    2. اصفهانى (فاضل هندى)، محمد بن حسن؛ کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، ج11، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ اول، قم، 1416ق‌.
    3. امامی، سیدحسن؛ حقوق مدنی، ج6، انتشارات اسلامی‌، چاپ ششم، تهران، بی‌تا.
    4. بهجت، محمدتقی؛ جامع المسائل، ج5، دفتر معظم‌له، چاپ دوم، قم، 1426ق‌.
    5. جعفری، محمدتقی؛ رسائل فقهی، مؤسسه منشورات کرامت، چاپ اول، تهران، 1419ق‌.
    6. حلّى (ابن ادریس)، محمد بن منصور بن احمد؛ السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى‌، ج3، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ دوم، قم‌، 1410ق‌.
    7. حلّى (فخر المحققین)، محمد بن حسن بن یوسف‌؛ إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، مؤسسه اسماعیلیان‌، چاپ اول، قم، 1387ق‌.
    8. حلی، یحیی بن سعید؛ الجامع للشرایع، مؤسسة السید الشهداء العلمیة، چاپ اول، قم، 1405ق‌.
    9. الخطیب الشربینی، محمد؛ مغنی المحتاج الی معرفة معانی الفاظ المنهاج، ج4، پایگاه اطلاع‌رسانی خزانه الفقیه، بی‌تا.
    10. خمینى، روح‌الله؛ تحریر الوسیله، به‌کوشش علی اسلامی، ج4، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ 21، قم‌، 1425ق‌.
    11. خمینی، روح‌الله؛ تحریر الوسیله، ج2، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، چاپ اول، قم، 1409ق‌.
    12. خویى، سیدابوالقاسم؛ مبانی تکملة المنهاج‌، مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی‌، چاپ اول، قم، 1422ق‌.
    13. الدسوقی، مصطفی محمد عرفه؛ حاشیة الدسوقی علی الشرح الکبیر، ج4، پایگاه اطلاع‌رسانی خزانه الفقیه، بی‌تا.
    14. دیانی، عبدالرسول؛ اقرار مبتنی بر غلط، ماهنامه دادرسی، شماره 38، خرداد و تیر 1382.
    15. راوندى، قطب‌الدین سعید بن عبدالله؛ فقه القرآن(للراوندی)، ج2، انتشارات کتابخانه آیة‌الله مرعشى نجفى، چاپ دوم، قم، 1405ق‌.
    16. شمس، عبدالله؛ آیین دادرسی مدنی، ج3، دراک، چاپ هجدهم، تهران، 1389.
    17. طباطبایى بروجردى، سیدحسین؛ حسینیان قمى، مهدى و صبورى، محمدحسین؛ منابع فقه شیعه، ج‌31، انتشارات فرهنگ سبز‌، چاپ اول، تهران، 1429ق‌.
    18. طباطبایى حائرى، سیدعلى بن محمد؛ ریاض المسائل(ط- الحدیثة)، ج‌15، مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام، قم، 1418ق‌.
    19. طوسى، ابوجعفر محمد بن حسن؛ النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوى‌، ج3، دارالکتاب العربی، چاپ دوم، بیروت،‌ 1400ق‌.
    20. عاملى (حر عاملى)، محمد بن حسن؛ تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة،‌ مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام‌، چاپ اول، قم، 1409ق‌.
    21. عاملى (شهید اول)، محمد بن مکى؛ الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه‌، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ دوم، قم، 1417ق‌.
    22. عاملى (شهید ثانى)، زین‌الدین بن على‌، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة(المحشی- کلانتر)، ج3 و 9، کتابفروشى داورى‌، چاپ اول، قم، 1410ق‌.
    23. الکاسانی (الکاشانی) الحنفی، علاءالدین ابوبکر بن مسعود؛ بدایع الصنایع فی ترتیب الشرائع، ج7، دار الفکر، بیروت، بی‌تا.
    24. کلینى، ابوجعفر محمد بن یعقوب؛ الکافی (ط- الإسلامیه)، ج7، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، تهران، 1407ق‌.
    25. کلینى، ابوجعفر محمد بن یعقوب؛ الکافی (ط- دار الحدیث)، ج14، دار الحدیث للطباعه و النشر، چاپ اول، تهران، 1429ق‌.
    26. محمدی گیلانی، محمد؛ حقوق کیفری در اسلام، انتشارات المهدی، چاپ اول، تهران، 1362.
    27. مصطفوى، سیدمحمدکاظم؛ القواعد- مائة قاعدة فقهیه‌، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ چهارم، قم‌، 1421ق‌.
    28. میرحسینی، حسین؛ سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلامی و ایران، میزان، چاپ اول، تهران، 1384.
    29. میرمحمدصادقی، حسین؛ جرایم علیه اموال و مالکیت، میزان، تهران، چاپ چهاردهم، تهران، 1385.
    30. نجفى، محمدحسن‌؛ جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‌، ج41، دار إحیاء التراث العربی، چاپ هفتم، بیروت، 1404ق‌.
دوره 18، شماره 94
تابستان 1397
صفحه 91-116

  • تاریخ دریافت 14 فروردین 1397
  • تاریخ بازنگری 07 خرداد 1397
  • تاریخ پذیرش 07 شهریور 1397