فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

بررسی فقهی حقوقی مصادیق رجوع از اقرار در امور کیفری

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه قم
چکیده
طبق قاعده فقهی «اقرار العقلا علی انفسهم جایز»، هرکس اقرار به حقی برای غیر کند ملزم به اقرار خود خواهد بود و درصورتی‌که اقرار واجد جمیع شرایط صحت باشد، با توجه به قاعده «منع انکار بعد از اقرار» که مورد اتفاق فقها و حقوقدانان است، رجوع از آن مگر در صورت وجود شرایطی، ممکن نخواهد بود، از قبیل اثبات ادعای فاسد، اشتباه و غلط بودن و ... که در این حالت بنابه تجویز ماده 1277 قانون مدنی، اقرار قابل انکار یا رجوع خواهد بود. در امور کیفری نیز به این اصل کلی در ماده 173 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 اشاره گردیده لکن در دو مورد اقرار را قابل انکار یا رجوع دانسته است و آن جایی است که شخص به جرمی اقرار می‌نماید که مجازات آن رجم یا حد قتل می‌باشد. البته مورد سومی نیز وجود دارد که قانون نسبت به آن ساکت است و آن جایی است که اقرار متقابلی نسبت به قتل صورت می‌گیرد که در این خصوص بین فقها اختلاف وجود دارد. دسته نخست معتقد به سقوط قصاص و دیه و پرداخت دیه از بیت‌المال هستند و دسته‌ای دیگر قائل به عدم سقوط قصاص و دیه می‌باشند.
کلیدواژه‌ها

  1. فهرست منابع

    1. ابن قدامه حنبلی، عبدالله بن احمد؛ المغنی علی مختصر الخرقی، ج5، کتابخانه اینترنتی تبیان، بی‌تا.
    2. اصفهانى (فاضل هندى)، محمد بن حسن؛ کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، ج11، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ اول، قم، 1416ق‌.
    3. امامی، سیدحسن؛ حقوق مدنی، ج6، انتشارات اسلامی‌، چاپ ششم، تهران، بی‌تا.
    4. بهجت، محمدتقی؛ جامع المسائل، ج5، دفتر معظم‌له، چاپ دوم، قم، 1426ق‌.
    5. جعفری، محمدتقی؛ رسائل فقهی، مؤسسه منشورات کرامت، چاپ اول، تهران، 1419ق‌.
    6. حلّى (ابن ادریس)، محمد بن منصور بن احمد؛ السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى‌، ج3، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ دوم، قم‌، 1410ق‌.
    7. حلّى (فخر المحققین)، محمد بن حسن بن یوسف‌؛ إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، مؤسسه اسماعیلیان‌، چاپ اول، قم، 1387ق‌.
    8. حلی، یحیی بن سعید؛ الجامع للشرایع، مؤسسة السید الشهداء العلمیة، چاپ اول، قم، 1405ق‌.
    9. الخطیب الشربینی، محمد؛ مغنی المحتاج الی معرفة معانی الفاظ المنهاج، ج4، پایگاه اطلاع‌رسانی خزانه الفقیه، بی‌تا.
    10. خمینى، روح‌الله؛ تحریر الوسیله، به‌کوشش علی اسلامی، ج4، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ 21، قم‌، 1425ق‌.
    11. خمینی، روح‌الله؛ تحریر الوسیله، ج2، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، چاپ اول، قم، 1409ق‌.
    12. خویى، سیدابوالقاسم؛ مبانی تکملة المنهاج‌، مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی‌، چاپ اول، قم، 1422ق‌.
    13. الدسوقی، مصطفی محمد عرفه؛ حاشیة الدسوقی علی الشرح الکبیر، ج4، پایگاه اطلاع‌رسانی خزانه الفقیه، بی‌تا.
    14. دیانی، عبدالرسول؛ اقرار مبتنی بر غلط، ماهنامه دادرسی، شماره 38، خرداد و تیر 1382.
    15. راوندى، قطب‌الدین سعید بن عبدالله؛ فقه القرآن(للراوندی)، ج2، انتشارات کتابخانه آیة‌الله مرعشى نجفى، چاپ دوم، قم، 1405ق‌.
    16. شمس، عبدالله؛ آیین دادرسی مدنی، ج3، دراک، چاپ هجدهم، تهران، 1389.
    17. طباطبایى بروجردى، سیدحسین؛ حسینیان قمى، مهدى و صبورى، محمدحسین؛ منابع فقه شیعه، ج‌31، انتشارات فرهنگ سبز‌، چاپ اول، تهران، 1429ق‌.
    18. طباطبایى حائرى، سیدعلى بن محمد؛ ریاض المسائل(ط- الحدیثة)، ج‌15، مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام، قم، 1418ق‌.
    19. طوسى، ابوجعفر محمد بن حسن؛ النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوى‌، ج3، دارالکتاب العربی، چاپ دوم، بیروت،‌ 1400ق‌.
    20. عاملى (حر عاملى)، محمد بن حسن؛ تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة،‌ مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام‌، چاپ اول، قم، 1409ق‌.
    21. عاملى (شهید اول)، محمد بن مکى؛ الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه‌، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ دوم، قم، 1417ق‌.
    22. عاملى (شهید ثانى)، زین‌الدین بن على‌، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة(المحشی- کلانتر)، ج3 و 9، کتابفروشى داورى‌، چاپ اول، قم، 1410ق‌.
    23. الکاسانی (الکاشانی) الحنفی، علاءالدین ابوبکر بن مسعود؛ بدایع الصنایع فی ترتیب الشرائع، ج7، دار الفکر، بیروت، بی‌تا.
    24. کلینى، ابوجعفر محمد بن یعقوب؛ الکافی (ط- الإسلامیه)، ج7، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، تهران، 1407ق‌.
    25. کلینى، ابوجعفر محمد بن یعقوب؛ الکافی (ط- دار الحدیث)، ج14، دار الحدیث للطباعه و النشر، چاپ اول، تهران، 1429ق‌.
    26. محمدی گیلانی، محمد؛ حقوق کیفری در اسلام، انتشارات المهدی، چاپ اول، تهران، 1362.
    27. مصطفوى، سیدمحمدکاظم؛ القواعد- مائة قاعدة فقهیه‌، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ چهارم، قم‌، 1421ق‌.
    28. میرحسینی، حسین؛ سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلامی و ایران، میزان، چاپ اول، تهران، 1384.
    29. میرمحمدصادقی، حسین؛ جرایم علیه اموال و مالکیت، میزان، تهران، چاپ چهاردهم، تهران، 1385.
    30. نجفى، محمدحسن‌؛ جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‌، ج41، دار إحیاء التراث العربی، چاپ هفتم، بیروت، 1404ق‌.
دوره 18، شماره 94
تابستان 1397
صفحه 117-137

  • تاریخ دریافت 25 فروردین 1397
  • تاریخ بازنگری 08 خرداد 1397
  • تاریخ پذیرش 27 شهریور 1397