1
دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز
2
استادیار دانشکده حقوق و علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز
چکیده
اصل شخصی بودن مسؤولیت کیفری یکی از اصول مترقی و شناخته شده در حقوق جزای معاصر است که رعایت آن تضمینکننده عدالت و ضامن اجرای اصل قانونی بودن جرم میباشد. سیری در تاریخ حقوق بینالنهرین باستان، که خورشید قانونگذاری در جغرافیای این سرزمین پر رمز و راز طلوع کرد و سپس شعاع نورانی آن تمامی جهان را درنوردید، این حقیقت تلخ را مبرهن میسازد که در جوامع باستانی، جمعی بودن مسؤولیت کیفری که از خصوصیات دوره انتقام خصوصی است، بر روابط کیفری اشخاص حاکم بوده است. ولیکن در بسیاری از قانوننامههای باستانی آن عصر، اصل شخصی بودن مسؤولیت کیفری بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم بهرسمیت شناخته شده بود، هرچند که بعضاً فرامین سلطنتی بر این قانوننامهها سایهافکن بود و مجال اجرای قانون را نمیداد. در ادیان الهی خاور نزدیک نیز اصل مذکور پیشبینی و مورد تأکید واقع شده است. اما در پارهای موارد بویژه در آیین زردشت و یهود، اصل مذکور نادیده گرفته میشد و استثنائات فراوانی موجب تضییع حقوق کسانی میگردید که هیچ نقشی در ارتکاب جرم و چرخه بزهکاری نداشتند. در اسلام نیز این اصل، چهارده قرن قبل بهعنوان یکی از قواعد اولیه شریعت، در کتاب و سنت پیشبینی و مورد تأکید پیامبر اکرم (ص) و ائمه معصومین واقع شده است.
الیس، ریچارد؛ آغاز قانونگذاری (تاریخ حقوق بینالنهرین باستان)، ترجمه حسین بادامچی، انتشارات طرح نو، چاپ اول، 1382.
بادامچی، حسین؛ قتل در قوانین باستانی، مجله حقوقی و قضایی دادگستری، شماره 33، انتشارات روزنامه رسمی کشور، 1379.
بادامچی، حسین؛ مسئلهتکاملحقوقکیفری، تازههای علوم جنایی (مجموعه مقالهها)، زیر نظر علیحسین نجفی ابرندآبادی، نشر میزان، 1388.
بارون، راون؛ ماهیت قانوننامههای قدیمی بینالنهرین، ترجمه حسین بادامچی، مندرج در آغاز قانونگذاری (تاریخ حقوق بینالنهرین)، طرح نو، چاپ اول، 1382.
بهزادی، رقیه؛ قوانینبرسنگنبشتههیتیها، مجله حقوقی و قضایی دادگستری، شماره 26، انتشارات روزنامه رسمی کشور، 1378.
حسینی، سید ابراهیم؛ نگاهی انتقادی به نظامهای حقوقی یهود و مسیحیت، فقه و اصول، شماره 1و2، 1385.
خداکرمی، نبی؛ بحثی پیرامون عنصر روانی جرم قتل در ادیان الهی و ایران باستان، سایت معاونت آموزش دادگستری کل استان تهران، 1386.
قربانی،علی و موحدی، جعفر؛ مطالعه تطبیقی دیدگاه حقوقی اروپایی با دیدگاه حقوقی اسلامی، اهل بیت (ع)، سال نوزدهم، شماره 75 و 76، 1392.
کارداشیا، گیوم؛ ارزشاخلاقیدرحقوقآشور، ترجمه گودرز افتخار جهرمی، مندرج در آغاز قانونگذاری (تاریخ حقوق بینالنهرین باستان)، انتشارات طرح نو، چاپ اول، 1382.
گلدوزیان، ایرج و حسینجانی، بهمن؛ مبانیاصل شخصی بودن مسئولیت کیفری در حوزه ادیان، مجله تخصصی الهیات و حقوق، شماره 15 و 16، 1384.
نوبهار، رحیم؛ مقررات کیفری جرایم و مجازاتها در تورات، نامه مفید، شماره 17، 1387.
ج. منابع خارجی
Comite international Geneve. (2014). ICRC, Advisory service on international Humanitarian Law.
Damgaard, Ciara. (2008). "Individual Criminal Responsibility For Core international crimes", springer - verlag Berlin Heidelberg university of Copenhagen - The Law Faculity.
اشرافی,ارسلان و ایروانیان,امیر . (1397). اصل شخصی بودن مسؤولیت کیفری در حقوق بینالنهرین باستان و ادیان الهی خاور نزدیک. فصلنامه قضاوت, 18(94), 139-171.
MLA
اشرافی,ارسلان , و ایروانیان,امیر . "اصل شخصی بودن مسؤولیت کیفری در حقوق بینالنهرین باستان و ادیان الهی خاور نزدیک", فصلنامه قضاوت, 18, 94, 1397, 139-171.
HARVARD
اشرافی ارسلان, ایروانیان امیر. (1397). 'اصل شخصی بودن مسؤولیت کیفری در حقوق بینالنهرین باستان و ادیان الهی خاور نزدیک', فصلنامه قضاوت, 18(94), pp. 139-171.
CHICAGO
ارسلان اشرافی و امیر ایروانیان, "اصل شخصی بودن مسؤولیت کیفری در حقوق بینالنهرین باستان و ادیان الهی خاور نزدیک," فصلنامه قضاوت, 18 94 (1397): 139-171,
VANCOUVER
اشرافی ارسلان, ایروانیان امیر. اصل شخصی بودن مسؤولیت کیفری در حقوق بینالنهرین باستان و ادیان الهی خاور نزدیک. قضاوت, 1397; 18(94): 139-171.