فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

جلوه‌های عدالت ترمیمی در مرحله تعقیب و تحقیقات جرایم اطفال و نوجوانان در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار دانشکده معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق علیه‌السلام
2 کارشناسی‌ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام
چکیده
عدالت ترمیمی به‌جای تکیه بر مجازات و تقویت جنبه سزادهی آن، با تلفیق برخی از خصوصیات نظام کیفری سزادهنده و نظام کیفری بازپرورانه، تمرکز خود را بر جبران خسارت وارده بر بزه‌دیده و سرنوشت اجتماعی- خانوادگی بزهکار و حتی مصالح کل جامعه قرار می‌دهد. بنابراین دغدغه اصلی این نوع از عدالت، جبران خسارت بزه‌دیده و بازپذیری بزهکار به جامعه بدون اجرای کیفر و یا حداقلی بودن کیفر است. در این پژوهش به بررسی رویکردها و برنامه‌های ترمیمی که نسبت به اطفال و نوجوانان در مراحل تعقیب و تحقیقات مقدماتی اعمال می‌گردد، می‌پردازیم. باتوجه به شرایط خاص روحی و جسمی این گروه سنی و آسیب‌پذیری بیشتر آنها، توجه به رویکردهای ترمیمی نسبت به آنها حائز اهمیت است. نهایتاً به این نتیجه خواهیم رسید که مقنن در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 رویکردهای ترمیمی و نیمه‌ترمیمی را نسبت به اطفال و نوجوانان لحاظ داشته که با اصول عدالت ترمیمی همگام و هم‌راستا می‌باشد و ازجمله این رویکردها مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد در حمایت از اطفال و نوجوانان، تشکیل پلیس ویژه اطفال و نوجوانان، قرار ترک تعقیب و فرایند میانجی‌گری است.
کلیدواژه‌ها

  1. فهرست منابع

    الف. کتاب‌ها

    1. احمدی، امین؛ نوآوری‌های قانون آیین دادرسی کیفری 92 در رسیدگی به جرایم کودکان و نوجوانان، در بابک پورقهرمانی، قانون آیین دادرسی کیفری در بوته نقد (دادرسی اطفال و نوجوانان)، خرسندی، تهران، 1396.
    2. آخوندی، محمود؛ آیین دادرسی کیفری، ج5، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1387.
    3. اسفندی، فاطمه و امینی، زهرا؛ ضرورت و تأثیر تشکیل پرونده شخصیت بر دادرسی اطفال و نوجوانان، در بابک پورقهرمانی، قانون آیین دادرسی کیفری در بوته نقد (دادرسی اطفال و نوجوانان)، خرسندی، تهران، 1396.
    4. آشوری، محمد؛ آیین دادرسی کیفری، ج1، سمت، تهران، 1395.
    5. بیگلری، پویان؛ ظهیری، ایرج و نادری، پویا؛ سازمان‌های مردم‌نهاد در قانون آیین دادرسی کیفری 1392، در بابک پورقهرمانی، قانون آیین دادرسی کیفری در بوته نقد (سیاست جنایی مشارکتی)، خرسندی، تهران، 1396.
    6. پورقهرمانی، بابک و قندهاری، اویس؛ حقوق شهروندی ناظر برتحقیقات مقدماتی دادسرا با رویکردی بر قانون آیین دادرسی کیفری 1392، در بابک پورقهرمانی، قانون آیین دادرسی کیفری در بوته نقد (تحقیقات مقدماتی)، خرسندی، تهران، 1396.
    7. جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ ترمینولوژی حقوق، گنج دانش، تهران، 1391.
    8. خالقی، علی؛ آیین دادرسی کیفری، ج 1 و 2، شهر دانش، تهران، 1395.
    9. خراطی، محمدرضا؛ نقش ماده 66 قانون آیین دادرسی کیفری در توسعه و ارتقای حقوق بشر، در بابک پورقهرمانی، قانون آیین دادرسی کیفری در بوته نقد (سیاست جنایی مشارکتی)، خرسندی، تهران، 1396.
    10. شامبیاتی، هوشنگ؛ بزهکاری اطفال و نوجوانان، نشر ژوبین، 1382.
    11. مصدق، محمد؛ نوآوری‌های قانون آیین دادرسی کیفری، جنگل، تهران، 1395.
    12. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین و بیکی، هاشم؛ دانشنامه جرم‌شناسی، گنج دانش، 1395.
    13. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین؛ تقریرات درس جرم‌شناسی نظری، دوره دکتری دانشگاه تربیت مدرس، 1382.
    14. نجفی توانا، علی؛ نابهنجاری و بزهکاری اطفال و نوجوانان، نشر راه تربیت، 1385.
    15. نوریان، ایوب؛ مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد در فرایند کیفری، در بابک پورقهرمانی، قانون آیین دادرسی کیفری در بوته نقد (سیاست جنایی مشارکتی)، خرسندی، تهران، 1396.
    16. نیازمند، ندا؛ آسیب‌شناسی آموزه‌های عدالت ترمیمی، گنج دانش، تهران، 1391.

    ب. مقاله‌ها

    1. احمدیانی، محمد امین؛ ابراهیم‌منش، مهران و قراخانی، نصرالله؛ دادرسی ویژه اطفال و نوجوانان در قانون آیین دادرسی کیفری 1392 با نگاهی به اسناد بین‌المللی، مجله اندیشمندان حقوق، سال چهارم، شماره 8، 1395.
    2. حسینی، انسیه؛ نقد و بررسی نوآوری‌های لایحه آیین دادرسی کیفری در زمینه رسیدگی به جرایم اطفال، کنفرانس ملی سیاست کیفری ایران در قبال بزهکاری و بزه‌دیدگی کودکان و نوجوانان، 1392.
    3. روشن، محمد؛ نقد و بررسی تحولات دادرسی در حوزه بزهکاری کودکان و نوجوانان، فصلنامه خانواده‌پژوهی، دوره پنجم، شماره 18، 1388.
    4. فرزین‌راد، رویا؛ تبیین مسؤولیت کیفری اطفال و نوجوانان و نگرشی بر کارکرد پلیس، فصلنامه دانش انتظامی، شماره 23، 1386.
    5. کشفی، سعید؛ نقش پلیس در دادرسی کودکان و نوجوانان، فصلنامه دانش انتظامی، شماره 1، سال دهم، 1387.
    6. کوشکی، غلامحسن؛ سازمان‌های غیردولتی: از انفعال تا مشارکت رو به فعال در تعقیب دعوای عمومی (با نگاهی به قانون آیین دادرسی کیفری)، مجله پژوهش‌های حقوق کیفری، دوره دوم، شماره 4، 1392.
    7. ملک‌زاده، امیر و هاشمی، حمید؛ بررسی ضرورت تشکیل و تکالیف پلیس زن ویژه اطفال و نوجوانان، پلیس زن، سال 5، شماره 14، 1390.
    8. نیازپور، امیرحسن؛ حق متهمان مبنی بر داشتن وکیل در فرایند کیفری، جلوه‌ای از حقوق شهروندی، مجله حقوقی دادگستری، شماره 58، 1386.
دوره 18، شماره 95
پاییز 1397
صفحه 47-65

  • تاریخ دریافت 13 شهریور 1397
  • تاریخ بازنگری 19 آبان 1397
  • تاریخ پذیرش 10 آذر 1397