فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

مبنای فقهی تعویق صدور حکم

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه علوم اسلامی رضوی
چکیده
دین اسلام برنامه کامل زندگی انسان‌ها برای تمام جوامع و قرون است؛ بنابراین باید قابلیت انطباق با شرایط و اوضاع و احوال متغیر جامعه را داشته باشد. از همین‌رو سیاست جنایی اسلام به دو بخش ثابت و متغیر تقسیم شده است که مجازات‌های حدود و قصاص و دیات بخش ثابت و مجازات‌های تعزیری قسم متغیر آن هستند. این دسته از مجازات‌ها دارای ویژگی‌های منحصربه‌فردی هستند که می‌توانند در پیشبرد هدف اصلاح و بازپروری بزهکاران مؤثر واقع شوند. با توجه به اینکه قسمی از سیاست جنایی اسلام متغیر است، این مسئله پیش می‌آید که آیا قواعدی در این قسم وجود دارد که به‌موجب آن، اختیارات گسترده‌ای به حاکم اسلامی داده شده باشد تا بتواند با توجه به شرایط و موقعیت‌های پیش آمده، به تعیین مجازات‌های متناسب و تأسیس نهادهایی در راستای اصلاح و بازپروری بزهکاران بپردازد؟ از سوی دیگر، یکی از اهدافی که تصمیم‌گیران سیاست جنایی از اعمال پاسخ‌های کیفری دنبال می‌کنند، اصلاح و بازپروری بزهکار به‌منظور اجتناب از تکرار جرم او است. تعویق صدور حکم ازجمله نهادهایی است که در پی اصلاح و بازپروری بزهکار است. این نهاد در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ پیش‌بینی شده است. با معلق کردن صدور حکم مجازات، بزهکار در کانون جامعه و خانواده قرار می‌گیرد و فرصت پیدا می‌کند که به شهروندی مطیع قانون تبدیل شود.
کلیدواژه‌ها

  1. فهرست منابع

    1. قرآن کریم.
    2. ابن درید، محمد بن حسن؛ جمهرة اللغة، ج2، بیروت، بی‌نا، 1988.
    3. ابن سیده، علی بن اسماعیل؛ المحکم المحیط الاعظم، ج1، بیروت، بی‌نا، 1421.
    4. ابن‌فارس، احمد؛ معجم مقاییس‌اللغة، ج4، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1404.
    5. ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم؛ لسان‌العرب، ج4، مؤسسه داراحیاءالتراث‌العربی، بیروت، 1414.
    6. ترابی شهرضایی، اکبر؛ آیین دادرسی اسلام، ج2، مرکز فقه ائمه اطهار علیهم‌السلام، چاپ دوم، قم، 1390.
    7. جبعی عاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی؛ الروضة البهیة فی شرح العمة الدمشقیة، ج14، انتشارات کتابفروشی داوری، چاپ اول، قم، 1410.
    8. الجزیری، عبدالرحمان؛ الفقه علی المذاهب الاربعة، ج5، دار الاحیاء التراث، چاپ هفتم، بیروت، 1406.
    9. جوهری، اسماعیل بن حماد؛ الصحاح اللغة، ج2، دار الفکر، بیروت، 1418.
    10. الحر العاملی، محمد بن حسین؛ تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشیعة، ج28، انتشارات مؤسسه آل‌البیت، چاپ اول، قم، 1409.
    11. حلبی، ابوصلاح؛ الکافی فی الفقه، تحقیق رضا استادی، مکتب امام امیرالمومنین، اصفهان، 1362.
    12. حلی (ابن ادریس)، محمد بن منصور بن احمد ؛ السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، ج3، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، قم، ۱۴۱۰.
    13. حلی، حسن بن یوسف؛ تحریر الاحکام الشرعیة، محقق: ابراهیم بهادری، ج5، مؤسسه اسلام الصادق، چاپ اول، قم، 1378.
    14. خویی، سیدابوالقاسم؛ مبانی تکملة المنهاج، ج1 و 41، مؤسسه احیای آثار الامام الخویی، قم، 1422.
    15. دهخدا، علی‌اکبر؛ لغت‌نامه، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول، 1373.
    16. راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمد؛ مفردات الفاظ القرآن، دارالجبل، بیروت، 1412.
    17. زراعت، عباس؛ شرح مبسوط قانون مجازات اسلامی: بخش کلیات، ج2، انتشارات جنگل، چاپ اول، تهران، 1393.
    18. سرخسی، محمد بن احمد؛ المبسوط، ج24، دار المعرفة، بیروت، بی‌تا.
    19. شمس ناتری، محمد ابراهیم و جمعی از نویسندگان؛ قانون مجازات اسلامی در نظم حقوق کنونی، میزان، چاپ دوم، تهران، 1393.
    20. صافی گلپایگانی، لطف‌الله؛ التعزیر، احکامه و حدوده، ج1، بی‌نا، چاپ اول، قم، 1375.
    21. طباطبایی، سید محمدحسین؛ تفسیر المیزان، ج1، انتشارات دارالکتب الاسلامیة، چاپ نهم، تهران، 1383.
    22. طبسی، نجم‌الدین؛ موارد السجن فی نصوص و الفتاوی، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول، 1427.
    23. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن؛ الخلاف، ج5، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، قم، 1407.
    24. طوسی، محمدحسن؛ المبسوط، ج8، المکتبة المرتضویة لإحیاء آثار ‌الجعفریة، بیروت، 1412.
    25. فخر رازی، محمدبن‌عمر؛ تفسیر الکبیر، ج11، داراحیاءالتراث‌العربی، بیروت، 1420.
    26. فراهیدی، خلیل بن احمد؛ العین، ج1، بی‌نا، قم، 1409.
    27. فیروزآبادی، محمد بن یعقوب؛ القاموس المحیط، ج2، بی‌نا، بیروت، 1415.
    28. کلینی، محمدبن یعقوب؛ الفروع من الکافی، ج7، ترجمه علی‌اکبر غفاری، چاپ ششم، دار الکتب الاسلامیة، تهران، 1387.
    29. مجلسی، محمدباقر؛ مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسل، ج23، دار الکتب الاسلامیة، تهران، 1408.
    30. محقق داماد، سیدمصطفی؛ قواعد فقه، ج4، نشر علوم اسلامی، چاپ نهم، تهران، 1385.
    31. معین، محمد؛ فرهنگ اعلام معین، ج1، امیرکبیر، چاپ پنجم، تهران، 1362.
    32. مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، ج6، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۶۹.
    33. موسوی الخمینی، سید روح‌الله؛ تحریر الوسیلة، ج2، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ۱۴۲۵.
    34. نفیسی، علی‌اکبر؛ فرهنگ لغت، ج2، انتشارات خیام، چاپ چهارم، تهران، 1343.
    35. هاشمی شاهرودی، سیدمحمود؛ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج2، مؤسسه دائرة‌المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت، قم، ۱۴۲۶.
دوره 18، شماره 95
پاییز 1397
صفحه 117-133

  • تاریخ دریافت 28 مرداد 1397
  • تاریخ بازنگری 29 مهر 1397
  • تاریخ پذیرش 18 آذر 1397