1
دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
2
دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرمشناسی دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده
در حال حاضر یکی از چالشهای پیش رو برای افرادی که در زندگی نباتی به سر میبرند تعیین دیه، نوع و تعداد منافع زائل شده نظیر بینایی، شنوایی، قدرت بلع و نظایر آن و نیز پرداخت هزینههای ناشی از زندگی نباتی میباشد. در زندگی نباتی، فرد از انجام اعمال ارادی خود ناتوان و دارای علائم حیاتی پایدار است و بر همین اساس از منظر فقهی و حقوقی هوشیار محسوب میگردد. قانونگذار به سبب صدمات وارده به اعضا و منافع، در ماده 680 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 برای چنین اشخاصی دیه و یا ارش جداگانهای مد نظر قرار داده است؛ چراکه زندگی نباتی، مرگ قطعی تلقی نمیشود و بایستی برای هر یک از صدمات و منافع زائل شده، با ابتناء بر نظر مشهور فقها، مواد قانونی و قاعده عدم تداخل دیات، دیه و ارش جداگانهای تعیین شود، لیکن در خصوص نوع و میزان دیه و ارش برای هر صدمه و همچنین نحوه احتساب آن، میان قضات و پزشکان قانونی اختلاف نظر وجود دارد. بنابراین با وجود اصل حاکمیت عدم تداخل دیات در صدمات بدنی و خودداری بیمهگر از پرداخت دیات متعدد و چالشهای موجود در خصوص نوع و تعداد دیه و ارش به سبب زوال عقل و منافعی همچون بینایی، شنوایی، بویایی و چشایی، عدم کنترل ادرار و غیره، لازم است مواد قانونی و دیدگاههای حقوقی و فقهی در خصوص نوع و میزان دیه مورد بحث و بررسی قرار گیرد که ما در این پژوهش به ضمان ناشی از جنایت منجر به بیهوشی با رویکردی فقهی ـ حقوقی میپردازیم.
الهیمنش، محمدرضا و مرادی اوجقاز، محسن، حقوق کیفری اختصاصی1 (جرایم علیه اشخاص)، انتشارات مجد، چاپ پنجم، 1398.
تبریزی، جواد بن علی، تنقیح مبانی الأحکام؛ کتاب الدیات، دار الصدیقة الشهیدة سلامالله، قم، 1428ق.
جمعی از پژوهشگران زیر نظر آیتالله سید محمود هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهمالسلام، جلد دوم، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهمالسلام، چاپ اول، قم، 1426ق.
حسینی شیرازی، سیدمحمد، کتاب قصاص، دار القرآن الحکیم، قم، بیتا.
حلی (ابن ادریس)، محمد بن منصور، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، 1410ق.
حلی (محقق)، نجمالدین ابوالقاسم جعفر بن حسن، المعتبر فی شرح المختصر، جلد اول، مؤسسه سیدالشهداء، چاپ اول، قم، 1407ق.