1
دانشگاه آزاد تهران واحد علوم تحقیقاتshahidi351@yahoo.com
2
قاضی دادسرای کارکنان دولت تهران nabi.dehghan1992@gmail.com
3
دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری-قاضی دادگستری
چکیده
ابزارها و نهادهای مالی جدید باعث توسعه بازار بورس و اوراق بهادار و بالتبع موجب رشد و شکوفایی نظام اقتصادی میشوند. اما همه ابزارها و نهادهای مالی نوین در دنیا و چارچوب اجرائی آن، قابل تطبیق با مقررات شرع اسلام و قانون ایران نبوده و لذا قابلیت اجرایی در بازارهای کشور را ندارند. یکی از این نهادهای جدید، فروش استقراضی سهام است که در آن مالک سهام، سهم خود را به فروشنده استقراضی قرض داده و فروشنده، سهام را به قیمت روز در بازار میفروشد؛ هر زمان مالک سهام فراخوان عودت سهام را بدهد و یا فروشنده استقراضی بخواهد سهام قرض گرفته شده را پس دهد، فرایند فروش استقراضی سهام به پایان می-رسد. مزیت این شیوه در آن است که در روش معمول در خرید و فروش سهام، سرمایهگذار با افزایش قیمت سهام سود میبرد اما در این معامله، سرمایهگذار(فروشنده استقراضی) با کاهش قیمت سهام کسب سود می-کند. مهمترین چالشهایی که در رابطه با فروش استقراضی مطرح می گردد، غرری بودن، ربوی بودن، معلق بودن معاملات، ارتباط این نوع معاملات با قمار می باشد که با تحلیل و بررسی به نظر می رسد این نهاد تازه تاسیس در کشور با نهادهای فقهی قابل تطبیق است.
انصاری پور، محمدعلی؛ ولدبیگی، فرزاد؛ حسینعلی زده، مهدی؛ «غرر و کاربرد آن در قراردادها»، مجله مطالعات حقوق خصوصی، دوره چهل و پنجم، شماره1، صص21تا40. 1394
بخش فرهنگی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، «ربا»، چاپ اول، موسسه بوستان کتاب: قم. 1381
تفرشی عیسائی، محمد، حاجیان، محمد مهدی، محقق داماد، سید مصطفی، یاوری، کاظم، «مقایسه قراردادهای آتی با قراردادهای قماری، در حقوق انگلیس و حقوق اسلامی»، پژوهشهای حقوق تطبیقی، دوره 15، شماره2. 1390
جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، انتشارات ابن سینا: تهران. 1346
حسینی مقدم، سید عسکری، «تعلیق در عقود و ایقاعات»، کاوشی نو در فقه، دوره 10، شماره 36، صفحه 187-251. 1382
دهخدا، علی اکبر، «لغت نامه دهخدا»، جلد11، چاپ دوم، انتشارات دانشگاه تهران: تهران. 1377
شعبانی، احمد، «پول، بهره و تورم»، چاپ اول، انتشارات دانشگاه امام صاق (ع): تهران. 1387
صالح آبادی، علی، «بورس بازی در بازار سهام از دیدگاه اسلام»، فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق(ع)، شماره 2. 1382
طوسی، محمد بن حسن، «تهذیب الاحکام»، تحقیق شیخ حسن خراسانی، تصحیح شیخ محمد آخوندی، ج ۳، چاپ چهارم، دارالکتب الاسلامیه: قم.1368
قنبری بگلر، جلیل، «تحلیل فقهی-حقوقی فروش استقراضی سهام»، پایان نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم قضایی.1393
کاتوزیان، ناصر، «دوره مقدماتی حقوق مدنی»، اعمال حقوقی: قرارداد-ایقاع، چاپ ششم، انتشار: تهران.1391
مصطفی، ابراهیم، حسن الزیات. احمد، عبدالقادر، حامد و النجار محمدعلی، «المعجم الوسیط»، جلد دوم، المکتبه العلمیه: تهران. 1387
مغربی الفیومی، احمد بن محمد بن علی، «المصباح المنیر». جلد 2، چاپ سوم، دارالهجره: قم.1425 ق
نائینی، میرزا محمد حسین، «منیه الطالب فی شرح المکاسب»، جلد 1 و 22 چاپ دوم، مؤسسة النشر الاسلامی: قم.1424ق
نجفی، محمدحسن، «جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام» جلد 23، چاپ هشتم، دارالکتب الاسلامیه: تهران.1365
نجفی، شیخ محمد حسن،، «جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام»، جلد 22، 1981، داراحیاء التراث العربی، بیروت.1981 م
نراقی، ملا احمد بن محمد مهدی، «عواید الایام فی بیان قواعد الاحکام»، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزة علمیة قم: قم. 1417 ق
نراقی، مولی محمد بن احمد، «مشارق الاحکام»، چاپ دوم، کنگره نراقیین ملامهدی و ملااحمد: قم.1422 ق
نوری، میرزا حسن، «مستدرک الوسائل»، جلد 13، چاپ اول، موسسه آل البیت(ع): قم. 1408
لاتین
Ahmad Shikh Mahmud, Economic of islam, First edition, dehli, 1980
Planiol, M., Treaties on the Civil Law, vol. 2, 11th edition, Louisiana, 1959
Treitel, G.H., The Law of Contract, 10th edition, London, Sweet and Maxwell, 1999
Endo, T. and Ree, S.G. (2006), "Margin Purchases and Short Sales in Emerging Markets: Their Rationales and Design Variables", World Bank Financial Sector Paper Series.