فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

قائم مقامی در دعوا با نگاهی بر آرای دادگاه ها

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 کارآموز قضایی و دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری دادگستری، تهران، ایران .hamid76@gmail.com
2 استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری دادگستری، تهران، ایران
چکیده
تفاوت مفهوم قائم مقامی با سایر اصطلاحات حقوقی در قانون جدید آیین دادرسی مدنی به دقت مورد توجه نبوده و آرای دادگاه ها را تحت تأثیر قرار داده است؛ به طور مثال امکان دارد خواهان در اثنای دادرسی، مال موضوع دعوا به طور ارادی را به دیگری منتقل کرده و خریدار برای ادامه دعوا به دادگاه مراجعه کند اما قاضی برای او سمتی قائل نشود و قرار عدم استماع دعوا یا رد دعوا صادر نماید. قانون گذار در ماده 105 قانون مذکور درباره فوت و حجر تعیین تکلیف کرده اما درباره قائم مقامی خریدار ساکت است. این ابهام و سکوت قانونی، اختلاف نظر ایجاد نموده و برخی معتقدند که منتقل الیه برای ادامه دعوا باید دادخواست جداگانه دهد و هزینه دادرسی بپردازد تا بتواند وارد دعوا شود و بدین ترتیب شاهد افزایش حجم پرونده ها و بی اعتبار شدن رسیدگی های قبلی خواهیم بود. این مقاله در صدد است که برخی چالش های مربوط به قائم مقامی در دعوا را نشان دهد و این که چگونه از ظرفیت های قانونی می توان برای حل آن بهره برد و از روش تحلیلی - تجویزی و روش تفسیری در پاسخ به مسئله استفاده نموده است. دادگاه در مسئله مذکور نباید دعوا را رد کند؛ چون طبق ماده دو قانون آیین دادرسی مدنی، منتقل الیه اصیل می باشد و انتقال مال موضوع دعوا به ایشان با وجود سند رسمی در حد یک ادعا نیست و رسیدگی علی حده لازم نمی آید و قاضی باید به جانشینی و قائم مقامی وی ترتیب اثر بدهد.
کلیدواژه‌ها

  1. بروجردی عبده، محمد ، اصول قضایی- حقوقی مستخرجه از احکام دیوان عالی کشور، انتشارات رهام، چاپ نخست، تهران ، 1382.
  2. حیاتی، علی عباس ، آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی، نشر میزان، چاپ ششم، تهران، 1397.
  3. دارویی، عباسعلی ، قائم مقامی با پرداخت، انتشارات جنگل، چاپ نخست، تهران، 1392.
  4. سلجوقی، محمود و یدالله امینی، مجموعه نظرهای مشورتی اداره حقوقی وزارت دادگستری در زمینه مسائل مدنی از سال 1342 تا 1355، انتشارات دفتر تحقیقات و مطالعات وزارت دادگستری، تهران، بی تا.
  5. شعاریان، ابراهیم ، انتقال قرارداد، موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، تهران، 1393.
  6. شمس، عبدالله ، آیین دادرسی مدنی - دوره بنیادین، جلد نخست، انتشارات دراک، چاپ چهل و هفتم، تهران، 1396.
  7. ________ ، آیین دادرسی مدنی دوره پیشرفته، جلد نخست، انتشارات دراک، چاپ سی و نهم، تهران، 1398.
  8. ________ ، آیین دادرسی مدنی دوره پیشرفته، جلد دوم، انتشارات دراک، چاپ چهل و دوم، تهران، 1398.
  9. شهیدی، مهدی ، آثار قرارداد ها وتعهدات، انتشارات مجد، چاپ پنجم، تهران، 1391.
  10. صدرزاده افشار، سید محسن، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، دوره سه جلدی، موسسه انتشارات جهاد دانشگاهی (ماجد)، چاپ سوم، تهران، 1374.
  11. صفایی، سیدحسین، قواعد عمومی قرارداد ها، جلد دوم دوره مقدماتی حقوق مدنی، نشر میزان، چاپ بیست و ششم، تهران، 1396.
  12. کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قرارداد ها، جلد سوم، شرکت سهامی انتشار، چاپ دهم، تهران، 1395.
  13. _________ ، اعمال حقوقی (قرارداد ایقاع)، شرکت سهامی انتشار، چاپ چهاردهم، تهران، 1394.
  14. _________ ، اعتبار امر قضاوت شده، نشر میزان، چاپ دهم، تهران، 1396.
  15. متین دفتری، احمد، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، انتشارات مجد، چاپ ششم، تهران، 1398.

ب. مقاله ها

  1. رضوی، سید محمد و سید علی، بررسی کیفیت انتقال حق در نتیجه انتقال عین در فقه اسلامی و حقوق ایران، دو فصلنامه علمی-پژوهشی فقه مقارن، سال هفتم، شماره 13، 1398.
  2. عراقی، سید عزت الله، تغییر کارفرما و آثار آن در رابطه کارگری و کارفرمایی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره 28، 1371.
  3. قاضی، علی، جستاری در خصوص آثار و احکام انتقال مورد دعوا در جریان دادرسی، فصلنامه تحقیقات جدید در علوم انسانی، سال سوم، شماره بیست و دوم، 1396.
  4. محمدی، عاصم و حبیب الله عسکری، واکاوی مبانی و مفهوم و کارکرد نهاد قائم مقامی در قرارداد ها در حقوق ایران و فرانسه، پژوهش های حقوق تطبیقی، دوره 21، شماره 4، 1396.

ج. منابع فقهی و عربی

  1. ابن ادریس حلی، محمد بن منصور بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، دوره سه جلدی، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم، قم، 1410.
  2. حسینی حائری، کاظم، فقه العقود، دوره دو جلدی، مجمع الفکر الاسلامی، چاپ نخست، قم، 1423.
  3. خمینی، روح الله، حاشیه بر رساله ارث ملاهاشم خراسانی، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ نخست، تهران، 1420.
  4. خوانساری، جمال الدین محمد بن حسین، التعلیقات علی شرح اللمعه الدمشقیه، المدرسه الرضویه، چاپ نخست، قم، 1364.
  5. خویی، سید ابوالقاسم، محاضرات فی مواریث، موسسه السبطین العالمیه، چاپ نخست، قم، 1424.

 

د. دادنامه ها

  1. دادنامه شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان تهران به شماره 9109970220301402 مورخ 27/10/1391.
  2. دادنامه شعبه 35 دادگاه تجدیدنظر استان تهران به شماره 9109970223500638 مورخ 14/6/1391.
  3. دادنامه شعبه 50 دادگاه تجدیدنظر استان تهران به شماره 9109970001000830 مورخ 6/8/1391.

4.دادنامه شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان تهران به شماره 9109970220701009 مورخ 29/9/1391.

دوره 21، شماره 106
تابستان 1400
صفحه 61-83

  • تاریخ دریافت 24 تیر 1400
  • تاریخ بازنگری 07 مرداد 1400
  • تاریخ پذیرش 30 مرداد 1400