فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

نظام کیفرگزینی ایران در رسیدگی به جرایم علیه حقوق و تکالیف خانوادگی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 . دانشجو کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، (نویسنده مسئول)
2 دانشجو کارشناسی ارشد حقوق خانواده دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری
3 استادیار، حقوق جزا و جرم شناسی، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
چکیده
دو بعد تقنینی و قضایی کیفر گزینی معادلات پیچیده‌ای را به دنبال دارد و می‌توان به گستره آن در خلال مطالعات تطبیقی اشاره نمود. این پژوهش بر اساس روش توصیفی-تحلیلی و با مطمح نظر قرار دادن نظام‌های کیفری کشورهای مختلف و واکاوی روح قوانین کیفری در حوزه جرائم علیه حقوق و تکالیف خانوادگی، به دنبال آن است تا مشخص نماید نظام کیفر گزینی حاکم بر جرائم علیه حقوق و تکالیف خانوادگی چگونه است و دارای چه خصایص بارزی است و درنهایت، نظام کیفر گزینی مطلوب در این حوزه کدام است. در گام نخست، بامطالعه انواع نظام‌های کیفر گزینی (جرم محور، مجرم محور و رهنمود محور) و در گام دوم با مراجعه به قانون حمایت از خانواده و فصل نوزدهم کتاب تعزیرات ذیل این موضوع و احصاء اصول حاکم بر روح قوانین از خلال مصادیق مجرمانه، نظام کیفری حاکم در جرائم علیه حقوق و تکالیف خانوادگی، مدل مجرم محور قابل تبیین است. ویژگی‌های شاخص این رویکرد، توجه به واقعیت مجرمان، در نظر گرفتن اصل فردی کردن مجازات و لزوم رعایت اصل تناسب جرم و مجازات است. درنهایت، مدل مطلوب کیفر گزینی در رسیدگی به جرائم نظام رهنمود محور شناسایی گردید. رویکرد رهنمود محور، علاوه بر کاهش تشتت آرا در پرونده‌های مشابه، می‌تواند بر استحکام آن‌ها بیفزاید و برای دادرسان، الگوی مشخصی در کیفر گزینی ارائه نماید.
کلیدواژه‌ها

- آندره، میشل، «جامعه‌شناسی خانواده و ازدواج»، ترجمه فرنگیس اردلان، انتشارات دانشکده علوم اجتماعی و تعاون. 1354.
2- اسدی، لیلا، «حقوق کیفری خانواده»، نشر میزان. 1396.
3- امامی، سید حسن، ، «حقوق مدنی»- ج 4، کتاب‌فروشی اسلامیه. 1379.
4- بوعذار، رکسانا، «قضا‌ زدایی از جرائم خانوادگی»، فرزانگان دانش. 1399.
5- بولک، برنار، «کیفرشناسی»، ترجمه علی حسین نجفی ابرندآبادی، انتشارات مجد. 1398.
6- حاجی ده آبادی، احمد، «بایسته‌های تقنین»، انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. 1385.
7- حکمت نیا، محمود و دیگران، «فلسفه حقوق خانواده؛ مبانی و منابع»، شورای فرهنگی اجتماعی زنان. 1388.
8- رایجیان، مهرداد، ، «بزه دیده شناسی حمایتی»، نشر دادگستر. 1384.
9- رحمدل، منصور، «تناسب جرم و مجازات»، انتشارات سمت. 1394.
10- صفایی، سید حسین و امامی، اسدالله، «مختصر حقوق خانواده»، نشر میزان. 1396.
11- کاتوزیان، ناصر، «دوره مقدماتی حقوق مدنی- حقوق خانواده»، نشر میزان. 1387.
12- گیدنز، آنتونی، «جامعه‌شناسی»، ترجمه حسن چاوشی، نشر نی. 1392.
13- محقق داماد، مصطفی، ، «بررسی فقهی حقوقی خانواده- نکاح و انحلال آن»، مرکز نشر علوم اسلامی. 1400.
14- محمدی فر و دیگران، «بررسی تأثیر زندانی شدن در خانواده زندانی»، مرکز آموزش و پژوهش سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور. 1383.
15- محمودی جانکی، فیروز، «نظام کیفردهی؛ هدف‌ها و ضرورت‌ها» – مجموعه مقالات تازه‌های علوم جنایی، نشر میزان. 1388.
16- مهرا، نسرین، «رویکرد عملی به رهنمودهای تعیین مجازات در نظام حقوقی انگلستان»، مجموعه مقالات تازه‌های علوم جنایی، نشر میزان. 1388.
17- اسدی، لیلا، ذبیحی، عاطفه، «ورود حقوق کیفری به حوزه خانواده و کیفیت تامین الزام‌آوری قواعد در این حوزه»، فصلنامه تعالی حقوق، شماره 3. 1392.
18- سلمانپور، عباس و حیدری، سعیده، «گونه شناسی جرائم علیه خانواده»، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال پنجم، شماره 1. 1393.
19- عظیم‌زاده، شادی، «حمایت کیفری از زنان در برابر خشونت خانگی در حقوق ایران و آمریکا»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه تهران. 1383.
20- علی‌آبادی، رحیمه، «تحلیل جرم شناختی ضمانت‌های کیفری مربوط به جرائم علیه خانواده در حقوق ایران»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه علوم قضایی. 1389.
21- علیزاده، سمیه، «تحلیل کیفرشناسی ضمانت اجراهای جرائم علیه حقوق و تکالیف خانوادگی»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس. 1394.
22- فرجیها، محمد و مقدسی، محمدباقر، «بسترهای ظهور عوام‌گرایی کیفری»، دو فصلنامه حقوق تطبیقی، شماره 100. 1392.
23- کوشا، جعفر و شاملو، باقر، «نوآوری‌های قانون جدید فرانسه»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 20. 1376
24- صبوری پور، مهدی، «نظام‌مندسازی کیفر گزینی تعزیری در ایران»، فصلنامه مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، شماره 18. 1397.
25- صفاری، علی، ، «کیفرشناسی»، انتشارات جنگل. 1392.
26- گودرزی بروجردی، محمدرضا و مقدادی، لیلا، «کیفرشناسی فایده گرا»، ماهنامه اجتماعی، فرهنگی و آموزشی اصلاح و تربیت. 1384.
27- محسنی، فرید و رحیمیان، رضا، «از کیفر گذاری تقنینی تا کیفر گزینی قضایی»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 107. 1398.
28- محمودی جانکی، فیروز و طاهری، سمانه، «ضرورت پیاده‌سازی الگوی کیفردهی رهنمود محور در تعزیرات»، فصلنامه مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، شماره 50. 1399.
29- ویشته، عباس، «نگاهی حقوقی به تامین نفقه در پیشگیری از طلاق»، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان، شماره 43. 1388.
30- یزدیان جعفری، جعفر، ، «اصل فردی‌ کردن مجازات: تبعیضی فاحش یا عدالتی عادلانه‌تر»، فصلنامه حقوق اسلامی، شماره 11. 1385.
31- Ashworth, Andrew, Sentencing and criminal Justice, sixth edition, Cambridge university press. 2015.
32 -Farrar-Owens, Meredith. The Evolution of Sentencing Guidelines in Virginia: An Example of the Importance of Standardized and Automated Felony Sentencing Data, Federal Sentencing Reporter.2013.
33- Tonry, Michael, Sentencing fragments, Oxford, Oxford university press. 2016.
دوره 22، شماره 111
پاییز 1401
صفحه 52-74

  • تاریخ دریافت 08 مهر 1401
  • تاریخ بازنگری 04 آبان 1401
  • تاریخ پذیرش 26 آذر 1401