فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

«تحلیل سازه‌ها و شرایط آیینی در دعوای رفع تجاوز و جبران خسارت وارده به املاک مجاور»

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران، رایانامه: hjavar@ut.ac.ir
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه علوم قضایی، تهران، ایران، (نویسنده مسئول)، رایانامه: MYaghoubinader@gmail.com
چکیده
«سازه شناسی»، یکی از مهم‌ترین مؤلفه های رسیدگی به دعاوی مدنی است که وضعیت آن، در دعاوی خاص، آشفته و اَسف‌بار است. دعاوی مرتبط با «لایحه‌ی قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارات وارده به املاک» مصوب 27/09/1358، جمله مواردی است که هیچگونه تلاشی برای تحلیل و سازه شناسیِ آن صورت نگرفته است. در اثر ناشناختگیِ این ماده، عدم تبیین سازه‌های آن توسط حقوقدانان، بی‌توجهی و نبود وحدت نظر در رسیدگی‌های قضایی، برداشت‌های سلیقه‌ای و قضاوت‌های مُتَهافِت افزایش‌یافته و حقوق مردم در معرض تضییع قرارگرفته است. در این مقاله، با به کارگیری روشی نوین در توصیف تحلیلیِ الفاظ و عبارات، و با استقراء در دیدگاه های قضایی، سازه های سازنده‌ی دعوا به دو قسم «شرایط اساسی» و «شرایط آیینی» تقسیم شده اند. بر اساس نتایج این پژوهش،1. «تجاوز متصرف/ خوانده به ملک مجاور» 2. «فقدان عمد در تجاوز» 3. «وجود حُسن نیت در شخص متصرف» 4. «اثبات ناآگاهی متصرف از تجاوزات» 5. «خسارات جزئی مالک زمین مورد تصرف/ تجاوز»، به عنوان ارکان و شرایط اساسی این ماده معرفی می شوند. از سوی دیگر، شرایط 1. «انقلاب دعوا و تلف حکمی قسمت مورد تجاوز» 2. «ارجاع به کارشناسی برای تعیین قیمت، خسارت‌های عمومی و اُفت قیمت» 3. «احراز تقدم پرداخت وجوه، جهت صدور حکم به قیمت و خسارات» 4. «تعیین تکلیف اسناد مالکیتی»؛ مکمل ارکان قبل شده و به عنوان شرایطی فرعی یا آیینی، فرایند رسیدگی را به سرانجام می رسانند. در پایان مقاله نیز، برای کمک به شناسایی کامل مسیر اتمام دعوا، «نقشه‌ای ذهنی» از فرایند دعوا ارائه‌شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1.         ابهری، حمید و برزگر، محمدرضا. (1392). آیین دادرسی مدنی (1)، بابلسر: دانشگاه مازندران.
2.         افتخار جهرمی، گودرز و السان، مصطفی. (1396). آیین دادرسی مدنی، جلد اول، تهران: میزان.
3.         حیاتی، علی عباس. (1390 الف). آیین دادرسی مدنی (1)، تهران: میزان.
4.         حیاتی، علی عباس. (1390 ب). آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران: میزان.
5.         زراعت، عباس. (1389). محشای قانون آیین دادرسی مدنی، تهران: ققنوس.
6.         زراعت، عباس؛ استادی، مونا و فلاح‌نژاد، فاطمه. (1389). آیین دادرسی مدنی، تهران: دانش‌پذیر.
7.         سامانۀ مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی: https://rc.majlis.ir.
8.         سامانۀ ملی آرای قضایی: https://ara.jri.ac.ir.
9.         شمس، عبدالله. (1388). آیین دادرسی مدنی دورۀ پیشرفته، جلد اول، تهران: دراک.
10.      عرب، حسن. (1390). مجموعه کامل محشای آیین دادرسی مدنی، کرج: پینار.
11.      مردانی، نادر و بهشتی، محمدجواد. (1389). آیین دادرسی مدنی، جلد اول، تهران: میزان.
12.     مهاجری، علی. (1387). مبسوط در آیین دادرسی مدنی، جلد اول، تهران: فکرسازان.
13.      مهاجری، علی. (1390). قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران: فکرسازان.
14.     نهرینی، فریدون. (1393). آیین دادرسی مدنی مراجع قضایی و غیرقضایی و حدود صلاحیت آن‌ها، جلد اول، تهران: گنج دانش.
آرای قضایی:
15.     https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/35892
16.     https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/35075
17.     https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/34999
18.     https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/826305
19.     https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/34999
20.     https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/35892
21.     https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/7254
22.     https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/36125
23.     https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/36921
 
 
 
دوره 26، شماره 125
بهار 1405
صفحه 181-110

  • تاریخ دریافت 11 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 02 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 09 مهر 1404