پس از لازمالاجراشدن قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، مواد قانونی متکثر و آشفته راجع به صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان، موجب بروز تردیدهایی در خصوص نوع صلاحیت ذاتی این دادگاه شد. از یک سو، برخی مواد قانونی بر «اختصاصی» بودن دادگاه اطفال و نوجوانان تصریح داشته و منطبق بر استانداردها و اصول دادرسی عادلانه وضع شدهاند و از سویی دیگر، موادی از قانون موصوف دلالت بر «تخصصی» بودن این محاکم دارند و آن را شعبهای از دادگاههای کیفری دو محسوب کردهاند. اختلافنظر میان حقوقدانان و تهافت آرا در رویۀ قضایی در خصوص این موضوع نیز مشهود است و همین مسئله موجب سردرگمی در شناسایی مرجع حل اختلاف در صلاحیت شده است. همچنین ارائۀ راهحل را در این موضوع مهم، که از جمله قواعد آمره است، به سلیقۀ قضات واگذار کرده است. در این مقاله، با بررسی حدود 50 پرونده از محاکم استان اصفهان، و آرای صادره از دادگاههای اطفال و نوجوانان، کیفری دو، تجدیدنظر استان و دیوان عالی کشور، درصدد کشف رویۀ قضایی حاکم بودهایم. هدف اصلی این است که مشخص کنیم آیا دادگاه اطفال و نوجوانان دادگاهی اختصاصی و با صلاحیت ذاتی متفاوت و مستقل از دادگاههای کیفری دو است یا شعبهای از محاکم کیفری دو به شمار میرود که به جرایم اطفال و نوجوانان بهصورت تخصصی رسیدگی میکند؟ گفتنی است، نحوۀ حل اختلاف در صلاحیت رسیدگی به این پروندهها در رویۀ قضایی نیز دور از نظر نگارندگان نبوده است. بر اساس یافتهها، دادگاه اطفال و نوجوانان در برابر دادگاههای انقلاب، نظامی، کیفری یک، کیفری یک ویژۀ رسیدگی به جرایم نوجوانان و کیفری دو، مرجعی «اختصاصی» محسوب میشود و هرگونه حل اختلاف در صلاحیت میان دادگاه اطفال و نوجوانان با مراجع پیشگفته، منحصراً با «دیوان عالی کشور» است.
خاطری، برهان؛ مهرا، نسرین؛ مهدوی ثابت، محمدعلی و کارگری، نوروز. (1401). مسیر شطرنجی دادرسی اطفال و نوجوانان بزهکار در ایران با تطبیق نظام کیفری انگلستان، مطالعات حقوقی (علوم اجتماعی و انسانی شیراز)، دورۀ 14، شمارۀ 3.
خالقی، علی. (1394). آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، چاپ بیستوهشتم، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.
خالقی، علی. (1402). نکتهها در قانون آیین دادرسی کیفری، چاپ نوزدهم، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.
رادمهر، فرزانه؛ رضوانی، علی و مسجدسرایی، حمید. (1402). سیاست جنایی ایران در قبال بزهکاری اطفال و نوجوانان با نگاهی تطبیقی به حقوق انگلیس، فصلنامه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، دورۀ 15، شمارۀ 33.
فرهی، بابک. (1396). مختصر آیین دادرسی کیفری، چاپ چهارم، تهران: طرح نوین اندیشه.
فلاح، امین و حاجیتبار فیروزجائی، حسن. (1400). مراجع صالح به رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان با تأکید بر جرایم در صلاحیت دادگاه کیفری یک، مجله حقوقی دادگستری، دورۀ 85، شمارۀ 116.
فتحی,محمدجواد , موحدی,مهرداد و دادگستر,وحید . (1405). واکاوی نوع صلاحیت ذاتی دادگاه اطفال و نوجوانان در قانون آیین دادرسی کیفری و رویه قضایی.. فصلنامه قضاوت, 26(125), 31-60. doi: 10.22034/judg.2026.2065581.1520
MLA
فتحی,محمدجواد , , موحدی,مهرداد , و دادگستر,وحید . "واکاوی نوع صلاحیت ذاتی دادگاه اطفال و نوجوانان در قانون آیین دادرسی کیفری و رویه قضایی.", فصلنامه قضاوت, 26, 125, 1405, 31-60. doi: 10.22034/judg.2026.2065581.1520
HARVARD
فتحی محمدجواد, موحدی مهرداد, دادگستر وحید. (1405). 'واکاوی نوع صلاحیت ذاتی دادگاه اطفال و نوجوانان در قانون آیین دادرسی کیفری و رویه قضایی.', فصلنامه قضاوت, 26(125), pp. 31-60. doi: 10.22034/judg.2026.2065581.1520
CHICAGO
محمدجواد فتحی, مهرداد موحدی و وحید دادگستر, "واکاوی نوع صلاحیت ذاتی دادگاه اطفال و نوجوانان در قانون آیین دادرسی کیفری و رویه قضایی.," فصلنامه قضاوت, 26 125 (1405): 31-60, doi: 10.22034/judg.2026.2065581.1520
VANCOUVER
فتحی محمدجواد, موحدی مهرداد, دادگستر وحید. واکاوی نوع صلاحیت ذاتی دادگاه اطفال و نوجوانان در قانون آیین دادرسی کیفری و رویه قضایی.. قضاوت. 1405;26(125):31-60. doi: 10.22034/judg.2026.2065581.1520
